Złoty pył i gorąco… „Faraon” w Teatrze Wybrzeże

FARAON foto Dominik Werner (18)

GDAŃSK. RECENZJA: Po premierze „Faraona” w Teatrze Wybrzeże.Wspaniała i porażająca, uniwersalna, tragicznie kończąca się, bajka. Galimatias zależności i nacisków. Spektakl traktuje o narodzinach władcy marzącego o państwie idealnym, silnym i sprawiedliwym dla ludu, który za prawe uczynki po wsze czasy wielbić będzie swojego przywódcę. Młody, silny, urodziwy Ramzes, po śmierci ojca, wstępuje na tron. Konfrontacja z rzeczywistością, krok po kroku, odbiera mu nie tylko siły i złudzenia…

Wnioski każdy widz wyciągnie dla siebie sam.

Traci wiarę i odzyskuje nadzieję

Piątkowa premiera „Faraona”, w reżyserii Adama Nalepy, na Dużej Scenie w Teatrze Wybrzeże, jest czwartą realizacją gdańskiego zespołu w ramach konkursu „Klasyka żywa” dla uczczenia 250 lecie teatru publicznego w Polsce.

Można by przeprowadzić ankietę i dowiedzieć się jaki procent Polaków przeczytało „Faraona” Bolesława Prusa. W pamięci wielu bardziej tkwi film Jerzego Kawalerowicza oparty na tej powieści. Najmłodsze pokolenie do klasyki literatury polskiej, której często nawet w ręku nie miało, nastawione jest na ogół wrogo i z dezaprobatą.

Opowieść sceniczna rozgrywa się na tle umownej i czytelnej scenografii. Kostiumy są proste i plastyczne, doskonale dostosowane do charakteru postaci. Duże znaczenie odgrywa muzyka, w tym śpiew na żywo, i rytm. Nastrój i klimat buduje też światło. Wszyscy aktorzy – zarówno odtwórcy postaci głównych, jak i pomniejszych, grają w sposób wyrazisty i przekonywający. Chór, jak w antycznym teatrze, opowiada, co dzieje się poza sceną, odzwierciedla też zmieniające się, jak w kalejdoskopie, emocje i uczucia tłumu.

Bohater główny – Ramzes – w wykonaniu Jakuba Mróza – od pierwszej chwili wzbudza sympatię i zrozumienie widzów. Aktor – młody i urodziwy, nie mający doświadczenia, u progu dojrzałego życia – jak postać, którą kreuje, stworzył niezapomnianą kreację. Jego idealistyczne dążenia co chwilę poddawane są niecnym naciskom i manipulacjom. Okrucieństwo i bezwzględność kapłanów wytrąca mu z ręki oręż. Władza świecka i kościelna okazuje się być związana węzłem gordyjskim. Ramzes przeżywa wzloty i upadki. Bywa, że i on również potrafi być okrutny. Traci wiarę i odzyskuje nadzieję, że uda mu się osiągnąć zamierzony cel. Jego walka z odwiecznym porządkiem w państwie i dążenie do zapewnienia najbiedniejszym godziwych warunków życia kończy się fiaskiem.

Zawrotna przebiegłość i bezwzględność

Ramzes ma jedną bliską sobie i roztropną postać, to jego adiutant Tutmozis, którego gra Piotr Chys. Tutmosis w wykonaniu Chysa, pozornie lekkoduch i amator wódki, jest zorientowany w przebiegu zdarzeń znacznie lepiej, niż Ramzes, podsuwa mu dobre wskazówki i rady, które w efekcie także rozsypią się w pył.

Cezary Rybiński jako Faraon tworzy postać zdecydowanymi, prostymi, kreskami, to przedstawiciel starego porządku, który przede wszystkim jest władcą a dopiero potem ojcem.

Wyjątkową, charakterystyczną postać Dagona, bankiera, kupca fenickiego, stworzył Jacek Labijak (ucharakteryzowany do tego stopnia, że nie sposób go poznać!). Jego niecne zabiegi wokół Ramzesa, zawrotna przebiegłość i bezwzględność zapędza Ramzesa do ostatecznej zguby.

Kapłani – Robert Ninkiewicz (Herhor), Krzysztof Matuszewski (Mefres) działają wespół, przekonani o swej wszechwładzy i bezwzględnych wpływach na losy państwa.

Piękną, dobrą Sarę, kochankę Ramzesa, Żydówkę, gra Agata Bykowska. Aktorka stworzyła postać prostolinijną, pokorną, kobietę kochającą żarliwie swojego mężczyznę, oddaną matkę, bardzo cierpiącą, nie potrafiącą udawać, ani kluczyć.

„Nie stawia kropki nad >> i <<

Dostojna, pełna gracji, wyniosła, ale kochająca swojego syna i w tych chwilach ciepła i ludzka, jest Królowa Nikotris w wykonaniu Anny Kociarz. Aktorka, odziana w eleganckie, zwiewne szaty, stworzyła postać dojrzałej, niezwykle pięknej kobiety. Niktoris wiernie służy idei i – nie poddając się tragizmowi zdarzeń – kalkuluje swoją dalszą karierę i wielkość.

Postacią na wskroś złą, przenikającą do głębi przebieg zdarzeń, manipulującą na zimno i skutecznie głównym bohaterem jest Hiramme w wykonaniu Sylwii Góry – Weber. Ta istota trudnej do określenia płci – wraz z Dagonem – omotuje Ramzesa, obezwładnia psychicznie i zabiera mu samodzielność myśli.

Adam Nalepa rozważnie prowadzi akcję, dba, aby ani jedno stwierdzenie nie było dosłowne, nie ocenia, nie stawia kropki nad „i”. Im dalej toczy się przedstawienie, tym bardziej narasta temperatura i groza dziejącego się na oczach widzów ponadczasowego dramatu. Kiedy niepokój dochodzi do zenitu, padają ze sceny słowa: „Koniec ceremonii”. Owacje po premierowym przedstawieniu trwały długo i na stojąco. W uszach wychodzącej z teatru publiczności pobrzmiewały słowa chóru: „A nad wszystkim unosił się tuman złotego pyłu i gorąco…”

Temperatura emocji długo nie opuszczała widzów. W umysłach wielu kłębiły się pytania: Czy można – będąc politykiem, ale nie tylko – żyć poza układami? Osiągnąć – bez krzywdzenia innych, kłamstw, oszustw- zamierzone cele? Czy idealista musi zginąć?

Katarzyna Korczak

Zdjęcia Dominik Werner. Materiały promocyjne Teatru Wybrzeże

 

FARAON foto Dominik Werner (36) FARAON foto Dominik Werner (35) FARAON foto Dominik Werner (29) FARAON foto Dominik Werner (27) FARAON foto Dominik Werner (8) FARAON foto Dominik Werner (37)

Bolesław Prus
FARAON

  • Adaptacja: Adam Nalepa, Jakub Roszkowski
  • Reżyseria: Adam Nalepa
  • Dramaturg: Jakub Roszkowski
  • Scenografia: Maciej Chojnacki
  • Muzyka: Marcin Mirowski
  • Ruch sceniczny: Wioleta Fiuk, Patryk Gacki
  • Przygotowanie wokalne: Anna Domżalska
  • Asystent reżysera: Piotr Chys, Mariusz Babicki
  • Inspicjent – sufler: Katarzyna Wołodźko, Jerzy Gutarowski

W spektaklu występują: Jakub Mróz (Ramzes), Cezary Rybiński (Faraon), Anna Kociarz (Nikotris), Robert Ninkiewicz (Herhor), Krzysztof Matuszewski (Mefres), Piotr Chys (Tutmosis), Agata Bykowska (Sara), Katarzyna Kaźmierczak (Kama), Michał Kowalski (Pentuer), Jacek Labijak (Dagon), Sylwia Góra-Weber (Hiramme), Florian Staniewski (Sargon) oraz Piotr Kosewski (Sem, gościnnie) i Chór – Aleksandra Derda, Nadia Piętera, Patrycja Pośpiech, Anna Maria Wicka, Mateusz Dierżawski, Maciej Glaza, Mateusz Kaczanowski, Dawid Olszowy, Eryk Pawlikowski, Dawid Pelowski, Błażej Stencel.

Premiera: 21 sierpnia 2015 roku na Dużej Scenie
Kolejne spektakle: 22, 23, 25 i 26 sierpnia oraz 22, 23, 24, 25 i 27 października na Dużej Scenie

Czas: 2 godziny 50 minut (jedna przerwa)

Adam Nalepa – reżyser, tłumacz, dramaturg. Wychowany w Niemczech, gdzie debiutował jako reżyser własną adaptacją KOMEDIANTA Thomasa Bernharda w Düsseldorfer Schauspielhaus. W 2007 roku otrzymał propozycję inscenizacji światowej prapremiery BLASZANEGO BĘBENKA z okazji obchodów 80-tych urodzin Güntera Grassa w Teatrze Wybrzeże, z którym współpracuje od tego czasu. W Gdańsku wyreżyserował m.in. KAMIEŃ Mariusa von Mayenburga, NIE-BOSKĄ KOMEDIĘ Krasińskiego, CZAROWNICE Z SALEM Arthura Millera, MARIĘ STUART Friedriecha Schillera. Poza tym wystawił w warszawskim Laboratorium Dramatu prapremierę SEX MACHINE Tomasza Mana, w krakowskim Starym Teatrze CHŁOPCÓW Stanisława Grochowiaka, w Kaliszu KUPCA WENECKIEGO według Williama Shakespeare’a, a w Sopocie dla Fundacji Teatru BOTO, którego jest dyrektorem artystycznym, m. in. prapremierę sztuki Jakuba Roszkowskiego ZIELONY MĘŻCZYZNA, NORD-OST Torstena Buchseteinera oraz CAŁO-CZERWONE Małgorzaty Szczerbowskiej. W 2015 wyreżyserował w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni spektakl MAŁY KSIĄŻĘ. KOŃCÓWKA na podstawie Antoine de Saint-Exupery. Jest wielokrotnym laureatem nagród teatralnych, m.in. Marszałka Województwa Pomorskiego (2008, 2012, 2014), Miasta Gdańsk (2008, 2012, 2014), Miasta Sopotu (Sopocka Muza 2014), Splendor Gedanensis (2014) oraz Sztormu Roku Gazety Wyborczej (2014).

Jakub Roszkowski (ur. 1984) – dramaturg, reżyser, autor adaptacji, tłumaczeń i opracowań scenicznych tekstów. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie na Wydziale Reżyserii Dramatu. Najczęściej pracuje w tandemie reżyser-dramaturg z Adamem Nalepą i Grzegorzem Wiśniewskim. Od 2007 do lutego 2015 roku był dramaturgiem w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, gdzie współtworzył takie spektakle jak między innymi: BLASZANY BĘBENEK wg Guntera Grassa, SŁODKI PTAK MŁODOŚCI Tennessee Williamsa, ZWODNICA Middletona i Rowleya, ZMIERZCH BOGÓW Viscontiego, Medioli i Badalucco, KAMIEŃ Mariusa von Mayenburga, NIE-BOSKA KOMEDIA Krasińskiego, CZAROWNICE Z SALEM Arthura Millera, czy MARIA STUART Friedricha Schillera. Poza Gdańskiem pracował w takich teatrach jak Teatr Narodowy w Warszawie, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, Teatr im. Jaracza w Łodzi, Teatr Studio w Warszawie, czy Teatr Muzyczny w Gdyni. Jako reżyser zrobił spektakle: STALKER na podstawie książki PIKNIK NA SKRAJU DROGI BRACI Arkadija i Borysa Strugackich, WIELKA IMPROWIZACJA Gizy, Roszkowskiego i Tremiszewskiego (oba w Teatrze Wybrzeże) oraz swój tekst LEPSZY ŚWIAT w Lubuskim Teatrze w Zielonej Górze. Oprócz powyższych, wystawione zostały jeszcze trzy jego dramaty: MORZE OTWARTE w Teatrze Współczesnym w Szczecinie (reż. Marek Pasieczny), ZIELONY MĘŻCZYZNA w Fundacji Teatr BOTO w Sopocie (reż. Adam Nalepa) i W POPIELNICZCE DIAMENT w Teatrze Śląskim w Katowicach (reż. Waldemar Patlewicz).

O KONKURSIE KLASYKA ŻYWA

Konkurs na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” organizowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego jest jednym z najważniejszych wydarzeń realizowanych dla uczczenia przypadającego w 2015 roku jubileuszu 250-lecia teatru publicznego w Polsce. Celem Konkursu jest wzmocnienie obecności polskich tekstów klasycznych w repertuarach współczesnych teatrów, nagradzanie najciekawszych interpretacji dawnej literatury, a także wspieranie poszukiwań zapomnianych dzieł przeszłości, zasługujących na istotne miejsce w zbiorowej pamięci. W Konkursie biorą udział zarówno projekty przedstawień, jak i gotowe realizacje polskich tekstów powstałych przed końcem roku 1969, tj. rokiem śmierci Witolda Gombrowicza. Najciekawsze projekty wybrane w pierwszym etapie Konkursu otrzymały dofinansowanie na realizację ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wyboru dokonała Komisja Artystyczna składająca się z wybitnych znawców teatru i dramatu. W etapie drugim Jury ocenia gotowe przedstawienia, zarówno te powstałe na podstawie projektów rekomendowanych przez Komisję Artystyczną, jak i inne, mające premierę między 26 września 2013 roku a 31 sierpnia 2015 roku. Więcej informacji na stronie: www.klasykazywa.pl

Może zainteresuje Cię:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *