Zapomniany przez konserwatora zabytków Dworek w Borkówku. Niszczeje w oczach

Borkówko. Fot. Arch. A Krawczyk_polskie zabytyki

KASZUBY. Dworek wraz z parkiem i unikatowym drzewostanem w Borkówku w gminie Choczewo – będący pod ochroną wojewódzkiego konserwatora zbytków – niszczeje. Nie można dopuścić do sytuacji, że za kilka lat zamiast perełki kaszubskiej będzie tam ruina. Warto podjąć działania, aby uratować także ten obiekt. Czy konserwator zapomniał o wpisanym w rejestrze zabytku. Może znajdzie się inwestor i dworek stanie się – jak inne podobne zabytki na Pomorzu – perełką – także do zwiedzania przez turystów?

borkowko

W gminie Choczewo jest wiele obiektów zabytkowych. Są to dworki, pałace, zespoły dworsko-parkowe. Wiele z tych bezcennych dla historii i architektury dworów i pałaców, zbudowano na przełomie XIX i XX wieku w bogatych folwarkach. Majątki te po II wojnie światowej zostały przejęte przez państwo. Były zarządzane i wykorzystane jako obiekty państwowych gospodarstw rolnych. Ich stan techniczny było zróżnicowany, nie dbano o walory zabytkowe. W wielu przypadkach obiekty te nie były konserwowane zgodnie ze sztuką i wymogami. Po likwidacji PGR, w ramach prywatyzacji a przede wszystkim z troską o uratowanie wartości architektonicznej i materialnej obiekty te przekazano w użytkowanie lub sprzedano zainteresowanym podmiotom oraz osobom prywatnym.

Jak się chce, można przywrócić do dawnej świetności

Z uwagi na walory architektoniczne oraz wartość historyczną obiekty te są pod ochroną konserwatora zabytków. Właściciele tych obiektów są zobowiązani do utrzymania ich walorów. Zatem powinni te dworki remontować, ratować przed zniszczeniem. W wielu przypadkach tak się dzieje, czego przykładem jest zespół dworsko-parkowy Starbienino. Jest to dwór w stylu toskańskim z końca XIX wieku, park z zachowanym starodrzewem i sadzawkami. Od 1995 r. obiekt przejął w użytkowanie Kaszubski Uniwersytet Ludowy w Wieżycy. Przywrócono całość do dawnej świetności, jest tam obecnie Ośrodek Edukacji Ekologicznej KUL.

Pięknie prezentuje się także odrestaurowany zespół dworsko-parkowy Sasinko, obejmujący okazały dwór z II połowy XIX wieku oraz park krajobrazowy, założony w stylu ogrodów angielskich. W 1948 r. majątek ten przeszedł na własność państwa, był użytkowany przez Wojska Ochrony Pogranicza. Jednakże dopiero prywatny właściciel zainwestował w obiekt, gruntownie odrestaurował dwór oraz park i przywrócił mu walory zabytkowe i użytkowe.

Konserwator zabytków zapomniał o bezcennym obiekcie?

Na tym tle działań w celu ratowania obiektów wpisanych do rejestru przed dewastacją, niszczeniem marnie wygląda zespół dworsko-parkowy Borkówko, leżący w południowej części wsi. Po wojnie majątek był własnością państwa. Od 1960 r. ten zabytkowy obiekt stanowi własność prywatną. Jest zaliczony do bezcennych zabytków na Kaszubach, lecz jego aktualny stan jest opłakany, nic nie wskazuje, aby był to obiekt nie tylko pod szczególną, lecz gospodarską opieką. Niszczeje dworek, dziczeje park. Jakby wojewódzki konserwator zabytków zapomniał o tym cennym obiekcie.

Dworek oraz park Borkówko są – na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r., zmieniającej ustawę z dnia 23 lipca 2003 r.) – wpisane przez Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku do wykazu wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Art. 4 tej ustawy wyraźnie określa na czym polega ochrona zabytków. Wyszczególnia się: zapewnienie warunków finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie,; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnienie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.

Jest tam także zapisany obowiązek dla konserwatora: kontrola stanu zachowania zabytku!

Natomiast art. 5 określa na czym polega opieka nad zabytkiem? Z ustawy wynika jednoznacznie, że właściciel jest zobowiązany do zapewnienia warunków prac konserwatorskich, restauratorskich i robot budowlanych przy zabytku a także do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.

Dworek i park do uratowania!

Dziwić może bezczynności konserwatora wobec braku dbałości o ten zabytkowy dwór z XX w., budynek gospodarczy, zespół budynków folwarcznych oraz park. Przecież w tym parku jest pod ochroną zabytkowy drzewostan: egzemplarze lip drobnolistnych i dębów szypułkowych z XVIII w. Są tam, jeszcze do uratowania, żywotniki zachodnie i świerki zwyczajne. Przecież właściciel ma obowiązek dbałości o stan techniczny, o zachowanie walorów zabytkowych.

Kto uratuje ten obiekt przed całkowitym zniszczeniem? Co robi wojewódzki konserwator zabytków, aby przepiękny kiedyś dworek i park ocalić? Być może warto podjąć działania, aby – tak jak inne podobne zabytkowe obiekty w gminie Choczewo, na Pomorzu – zyskały inwestora, który zrobi z tego miejsca perełką kaszubską.

Jan Dempc

Może zainteresuje Cię:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *