RESOCJALIZACJA PRZEZ TEATR. Spektakl HAMLET. LEITMOTIV jest wynikiem bardzo dobrej współpracy wychowawców, psychologów i terapeutów pracujących ze skazanymi w gdańskim zakładzie karnym reżyserem i teatrologiem, Pania Magdaleną Zelent. To już czwarte wspólne teatralno-warsztatowe przedsięwzięcie realizowane przez Panią Magdalenę w gdańskiej jednostce penitencjarnej.
Dotychczasowe SZEKSPIR – PRODUKT CZASOWO NIEDOSTĘPNY (2011) i (C)HAMLETY – DUCHY OJCÓW (2012) i W IMIĘ OJCA HAMLETA (2013) spotkały się z dużym zainteresowaniem społeczności akademickiej i wywołały dyskusję na temat metod resocjalizacji i arteterapii.
Udział w warsztatach umożliwiono przede wszystkim skazanym, którzy uczestniczą lub niedawno uczestniczyli w terapii dla uzależnionych od alkoholu w więziennym oddziale terapeutycznym. Zakład Karny w Gdańsku – Przeróbce ma już wieloletnią tradycję w takim podejściu do leczenia uzależnień. Od ponad 15 lat, wybrani, zaangażowani w terapię skazani, są stałymi gośćmi w teatrze „Wybrzeże”, w muzeach i innych miejscach, gdzie można spotkać się z szeroko pojętą kulturą. Doświadczanie obecności w takich miejscach stanowi uzupełnienie terapii, mobilizuje do poszukiwania alternatywnych do picia alkoholu zainteresowań i form spędzania czasu wolnego.
Naszym zadaniem – funkcjonariuszy Służby Więziennej pracujących z osobami pozbawionymi wolności – jest motywowanie ich do refleksji i podejmowania konkretnych działań zmierzających do tego, aby nie powracali do popełniania przestępstw, by rozpoczęli po wyjściu na wolność nowy etap w swoim życiu.
Oczywiście zawsze są tacy więźniowie, którzy nie są zainteresowani dokonaniem zmian w swoim życiu. Ale zawsze są też tacy, którzy z tej szansy chcą skorzystać. I to do nich kierujemy naszą ofertę uczestnictwa w procesie świadomego powracania do społeczeństwa.
Realizujemy to na różne sposoby. Niektórych kierujemy do zatrudnienia na terenie lub poza terenem zakładu karnego. Mobilizujemy do uzupełniania wykształcenia, dajemy możliwość uczestnictwa w kursach zawodowych.
Innym proponujemy aktywność twórczą. Zdolnych artystycznie więźniów jest wielu. Angażując się twórczo mogą nie tylko konstruktywnie wykorzystać czas kary, ale także dojrzeć emocjonalnie, rozwinąć się intelektualnie, po prostu zadbać o swój rozwój osobisty. Wzmocni to ich poczucie własnej, pozytywnej wartości. Być może dzięki temu po opuszczeniu murów więzienia spróbują innego – niż dotychczas prowadzili – życia.
Inicjatywa, która wynikła ze współpracy ACK Alternator i gdańskiej Służby Więziennej, to nie jedyne tego typu przedsięwzięcie w pomorskich jednostkach penitencjarnych. W kwidzyńskim więzieniu działa grupa teatralna „Korektor”, która ma już spory dorobek artystyczny. W swoim repertuarze więzienni artyści mają także przedstawienia dla dzieci. Ze swymi spektaklami są zapraszani przez szkoły.
Również Zakład Karny w Sztumie włącza się w tego typu działalność. Niepełna miesiąc temu odbył się w Sztumskim Centrum Kultury XXIII Ogólnopolski i XI Międzynarodowy Przegląd Sztuki Więziennej. Od początku sztumskie więzienie inicjuje to wydarzenie. Wśród wielu konkursowych kategorii (malarstwo, rzeźba, grafika, literatura) pojawił się także teatr. Odbył się bowiem III Przegląd Małych Form Teatralnych. Jest to nowy i bardzo udany pomysł organizatorów. Oglądane i oceniane były, zarejestrowane w formie multimedialnej, występy artystycznych grup więziennych – teatralnych, satyrycznych i muzycznych. Z ogromnym zainteresowaniem pełna sala miała także obejrzenia spektakli „na żywo”.
Doświadczenia w pracy ze skazanymi przy tych ciekawych, twórczych projektach, pokazują, że jest to dobry kierunek. Sami skazani wykazują duże zainteresowanie w uczestniczeniu w programach. Z ich relacji wynika, że najczęściej są zaskoczeni pozytywną siłą zachodzących zmian. Jeśli potwierdzają to pracujący z nimi psychologowie, wychowawcy i terapeuci – tym lepiej.
Spektakl HAMLET. LEITMOTIV jest efektem dwumiesięcznych warsztatów z udziałem osadzonych z Zakładu Karnego w Gdańsku-Przeróbce. Sześciu aktorów pracowało nad realizacją przedstawienia finałowego pod okiem Magdaleny Zelent, teatrolożki i edukatorki teatralnej, która od czterech lat prowadzi zajęcia warsztatowe w gdańskim zakładzie karnym.
Za materiał do pracy uczestnikom służyły fragmenty HAMLETA Williama Szekspira. Koncepcja przedstawienia narodziła się ze współpracy z osadzonymi, na bazie ich życiowych doświadczeń i przemyśleń. Profesjonalną pomoc w realizacji zapewnili trójmiejscy artyści: fotografik i operator filmowy Rafał Wojczal (audiowizualia) oraz niezależny artysta wizualny i projektant Dominik Rudasz (scenografia i kostiumy)
„Uczestnicy warsztatów przeszli przez wszystkie etapy przygotowania spektaklu teatralnego: od pracy nad tekstem i elementów warsztatów aktorskich, po współtworzenie koncepcji reżyserskiej i scenograficznej.
Teraz nadszedł czas na spotkanie z publicznością. Przedstawienie finałowe będzie dla widzów niezwykłą okazją do konfrontacji z obowiązującymi w społeczeństwie stereotypami na temat osób przebywających w zakładach karnych. Warsztatowicze odczytują dramat Szekspira z perspektywy swoich doświadczeń i wykorzystują swoje naturalne predyspozycje , żeby wydobyć z dzieła to, co jest im najbliższe” – mówi Magdalena Zelent.
„Podczas pracy nad spektaklem wielu z osadzonych bardzo się otworzyło. Zrozumieli, że teatr to praca z własnymi emocjami i wynik właśnie tej pracy zobaczymy w naszym spektaklu” – dodaje reżyser spektaklu.
Projekt został zrealizowany przez Polskie Towarzystwo Szekspirowskie. Został dofinansowany ze środków Miasta Gdańska.
Serdecznie zapraszam na spektakl powarsztatowy z udziałem osadzonych z Zakładu Karnego w Gdańsku-Przeróbce pt. „HAMLET.LEITMOTIV”.
Premiera:
3 lipca 2014
Wydział Filologiczny Uniwersytetu Gdańskiego,
ul. Wita Stwosza 55, aula 1.43, Gdańsk
10 lipca 2014
Teatr Znak
CH Manhattan
Al. Grunwaldzka 82, Gdańsk
mjr Robert Witkowski
Autor jest rzecznikiem prasowym Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Gdańsku
