GDAŃSK. „Akt równoległy” w Teatrze Wybrzeże. Farsa na medal! Popis aktorskiej gry połączonej z cyrkową sprawnością w wykonaniu: Katarzyny Dałek, Katarzyny Z. Michalskiej, Piotra Chysa , Michała Jarosa i Marka Tynda. Mistrzowska reżyseria Jarosława Tumidajskiego. Zawrotne tempo, zaskakujące sytuacje, taktowny humor oraz lekkość akcji, to cechy przedstawienia zadowalające wybrednego widza. Prosta, funkcjonalna scenografia i dynamiczna muzyka dopełniają całości. Prapremiera „Aktu równoległego” Dereka Benfielda to strzał w dziesiątkę!
Farsa z natury rzeczy banalna i naiwna w treści, w tej realizacji to arcydziełko gatunku.
Skoczek w bok – pokoiki dwa
Reżyser, Jarosław Tumidajski, sztuki nie skracał, ani jej nie zmieniał, niczego nie dopisywał. Za to pochylił się nad tekstem ze znawstwem, talentem i szacunkiem, poddając precyzji, z jaką została napisana. Dobrał wykonawców, którzy patrzą podobnie, jak on, na świat i teatr. Świetni, młodzi, pełni temperamentu, aktorzy, są na co dzień ze sobą zżyci „jak łyse konie”, co odczuwa się z przyjemnością podczas przedstawienia. I wszystko to przyczynia się do osiągnięcia zamierzonego celu.
Spoglądamy na przygody dwóch małżeństw, które, w wielkiej tajemnicy przed wszystkimi, decydują się na maleńki skoczek w bok. Jednak… pojawiają się poważne komplikacje. Okazuje się, że partnerami zamieniają się małżonkowie, którzy nawzajem doskonale znają się. Nie dość na tym, owe pary, równocześnie, przybywają do tego samego, „zacisznego”, hoteliku. Szalone panie to: Katarzyna Dałek (Helen) i Katarzyna Z. Michalska (Sally). Dzielnie partnerują im panowie: Piotr Chys (Geoff) i Michał Jaros (Roger). Plany i działania czworokąta śledzi, a potem coraz bardziej w nich w uczestniczy, sprytny, znający się na rzeczy, portier, Ferris, którego gra Marek Tynda.
Pokoiki są dwa, w każdym wielkie łoże i zepsuty telefon. Wokół: drzwi, drzwi, drzwi, przez które bohaterowie wchodzą, wbiegają, skaczą. Z kranu przecieka woda, restauracja raz otwarta jest, raz zamknięta, z barku wyparowują alkohole. W tej scenerii rozgrywa się dwugodzinny spektakl z piętnastominutową przerwą.
Drapieżna i seksowna
Nie będę dalej opisywać zdarzeń scenicznych, by widzom zostawić, co najlepsze. Tylko zdradzę, że następujące po sobie wydarzenia zaczynają być coraz bardziej nieprawdopodobne i śmieszne, że banał z grozą graniczy. I że próby uniknięcia wpadki wywołują wpadki kolejne aż do, niemal beznadziejnego, zapętlenia. Że z zaplanowanych amorów niewiele się udaje zrealizować. Za to mówić można bezkońca o aktorach. Zacznę od najmłodszej – Katarzyny Z. Michalskiej, znanej z wcześniejszych, mniejszych, ról na gdańskiej scenie. Kreując Sally, po raz pierwszy miała okazję szerzej odsłonić swój aktorski talent i indywidualność. Odważna i pewna każdego swojego słowa i ruchu na scenie stworzyła postać wyrazistą: drapieżną i seksowną. Rodzice – Dorota Kolak i Igor Michalski śledzili na widowni z zapartym tchem zawodowe poczynania córki. Cieszył by się zapewne, dziadek Kasi, Stanisław Michalski, nieżyjący już, niestety, aktor – legenda Teatru Wybrzeże. Pani Katarzyno: gratulujemy! Przed panią teatralna kariera!
Utalentowana i piękna Katarzyna Dałek jako Helen po raz kolejny wykazała się aktorską klasą, dowiodła, że i w farsie znakomicie się odnajduje. Pastelowa i zaborcza jednocześnie, trochę bojaźliwa i dbająca o małżeńską reputację, w ostatecznej chwili zachowuje takt i przyczynia się do powrotu sytuacji na dawne tory.
Fenomenalną zręcznością aktorską wykazał się Piotr Chys. Stworzony przez niego Geoff to sympatyczna, zakompleksiona, fajtłapa.
Z kolei Michał Jaros, jako Roger, to młody ogier, który również, mimo starań i zdolności w sercowych podbojach, nie osiąga planów.
Wady i słabostki
Na osobną uwagę zasługuje Marek Tynda jako Ferris. Jego talent komediowy znany był widzom wcześniej. To postać panująca w przedstawieniu nad całością zdarzeń w sposób fachowy i nieudolny jednocześnie. Portier jest tutaj do wszystkiego – przyjmowania gości, łagodzenia sporów, wyciszania emocji, naprawiania wciąż psującego się sprzętu. Gdy trzeba i jeśli otrzyma za to zapłatę, jest w stanie, z kamienna miną, wziąć każdą winę na siebie. A przy tym zachowuje życzliwość i ciepło do wszystkich obecnych. W końcowej fazie, pełniąc misję strażnika moralności,ratuje własną piersią cześć małżeńską obu par. Marek Tynda miał dodatkową trudność w grze – na próbie generalnej doznał kontuzji nogi, dzielnie stawił jednak czoło przeciwnościom losu, występując z laską. Efekt – jeszcze lepszy! Gdyby dyrektor Adam Orzechowski nie opowiedział publiczności o małym wypadku aktora, nikt by nie podejrzewał, że jest po urazie.
Wszystkie pięć postaci to ludzie z krwi i kości, postawieni w nieprawdopodobnych sytuacjach, tracą głowę, ujawniając w krytycznych momentach swoje wady i słabostki.
Wszystko jednak, jak to w farsie dobrze się kończy.
Sztuka wyreżyserowana jest i zagrana – z wielką kulturą. Nie pada z ust aktorów ani jedno przekleństwo i okazuje się, że wcale nie jest to konieczne, by mowa była żywa i trafiała do widza.
Jak zapowiadają realizatorzy sztuka da się „spakować do walizki”, przewieźć i wystawić w miejscowościach województwa, w których nie ma teatru, takie są plany, co jest jeszcze jednym atutem realizacji.
Spektakl miłośnikom dobrego teatru, nie tylko na lato, gorąco polecam!
Katarzyna Korczak
Zdjęcia: Materiały promocyjne Teatru Wybrzeże. Fot. Dominik Werner
* * *
Derek Benfield
AKT RÓWNOLEGŁY
Przekład: Emilia Miłkowska
Reżyseria: Jarosław Tumidajski
Scenografia, światła: Mirek Kaczmarek
Inspicjent, sufler: Katarzyna Wołodźko
W spektaklu występują: Katarzyna Dałek (Helen), Katarzyna Z. Michalska (Sally), Piotr Chys (Geoff), Michał Jaros (Roger), Marek Tynda (Ferris) ze specjalnym udziałem Katarzyny Figury.
Prapremiera: 16 sierpnia 2014 roku na Scenie Letniej
Pokaz przedpremierowy: 15 sierpnia na Scenie Malarnia
Kolejne spektakle: 17, 20, 21, 22 sierpnia na Scenie Malarnia i 23 sierpnia na Scenie Letniej
Czas: 2 godziny (jedna przerwa)
Derek Benfield (ur. 1926 zm. 2009) – brytyjski dramatopisarz, który z sukcesem łączył pracę aktora charakterystycznego i płodnego autora bulwarowych komedii. Benfield napisał ponad 30 sztuk, w większości lekkich fars opartych na małżeńskiej komedii omyłek, czasami dryfujących w stronę kryminału i czarnego humoru. Jako aktor, Benfield debiutował w 1948 roku w trupie Briana Rixa. Od lat 50. występował także w produkcjach telewizyjnych. Dzięki swojemu rodowodowi (Benfield pochodzi z zachodniego Yorkshire), był często obsadzany w rolach mieszkańców północy, gdy północna Anglia pojawiła się w orbicie zainteresowań kultury popularnej na fali zmian lat 60. Polskim widzom może być znany z produkcji BBC ŚLEDZTWA HETTY WAINTHROPP, gdzie występuje w roli serialowego męża głównej bohaterki granej przez Patricie Routledge, czyli Hiacynty Bukiet z CO LUDZIE POWIEDZĄ.
Jarosław Tumidajski (ur. 1980) – reżyser. Studiował teatrologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, jest absolwentem Wydziału Reżyserii Dramatu krakowskiej PWST. Debiutował w 2004 roku podczas pierwszej edycji Intermedialnego Forum Teatru Baz@rt NOCNYM AUTOBUSEM Michała Walczaka. Spektakl wszedł później do repertuaru Narodowego Starego Teatru w Krakowie. W Teatrze Wybrzeże zrealizował G®UPĘ LAOKOONA Tadeusza Różewicza (2007), ONYCH Stanisława Ignacego Witkiewicza (2008), PANA TADEUSZA wg Adama Mickiewicza (2011) oraz WYSPĘ NICZYJĄ. MAPPING według własnego scenariusza (2012). Ponadto wyreżyserował m.in. BARBARĘ RADZIWIŁŁÓWNĘ Z JAWORZNA-SZCZAKOWEJ wg Michała Witkowskiego (Teatr Śląski w Katowicach, 2008), ŚWIĘTĄ JOANNĘ SZLACHTUZÓW Bertolta Brechta (Teatr Miejski w Gdyni, 2008 oraz Teatr Nowy w Łodzi, 2011), TRANS-ATLANTYK wg Witolda Gombrowicza (Wrocławski Teatr Współczesny, 2010), ZABÓJCĘ Aleksandra Mołczanowa (Teatr Ludowy w Krakowie, 2013), PROCES 2.0 wg Franza Kafki (Teatr im. Solskiego w Tarnowie, 2014). Jego najnowszą premierą jest FENIKS LECI DO SŁOŃCA Jarosławy Pulinowicz (Teatr Ludowy). Jest dwukrotnym zdobywcą Nagrody Teatralnej Marszałka Województwa Pomorskiego – za reżyserię G®UPY LAOKOONA (2008) oraz za reżyserię ONYCH i ŚWIĘTEJ JOANNY SZLACHTUZÓW (2009). Laureat nagrody na XII Ogólnopolskim Festiwalu Komedii Talia za reżyserię CZERWONYCH KOMET Andreasa Sautera i Bernharda Studlara w Teatrze im. Solskiego w Tarnowie (2008).
Mirek Kaczmarek (ur. 1970) – scenograf, absolwent Wydziału Komunikacji Wizualnej poznańskiej ASP. Od debiutu w 2001 roku stworzył scenografie, kostiumy i oprawę multimedialną do niemal 100 przedstawień. Jest stałym współpracownikiem reżyserów: Piotra Kruszczyńskiego (m.in. ODEJŚCIE GŁODOMORA Tadeusza Różewicza, NIE/BOSKA KOMEDIA. RZECZ O KRZYŻU Zygmunta Krasińskiego), Jarosława Tumidajskiego (m.in. G®UPA LAOKOONA Tadeusza Różewicza, PAN TADEUSZ według Adama Mickiewicza), Wiktora Rubina (m.in. ORGIA Passoliniego oraz TAK POWIEDZIAŁ MICHAEL J. Jolanty Janiczak), Jana Klaty (m.in. SPRAWA DANTONA Stanisławy Przybyszewskiej i DO DAMASZKU Strindberga) i Marcina Libera (m.in. BYĆ JAK STEVE JOBS Michała Kmiecika oraz WESELE Stanisława Wyspiańskiego). W 2012 roku został nominowany do Paszportów Polityki. Laureat wielu nagród artystycznych m.in. nagrody za scenografię do SPRAWY DANTONA na 33.Opolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka polska”, na I Międzynarodowym Festiwalu Teatrów BOSKA KOMEDIA oraz na Festiwalu KONTAKT.
