Cypryjskie nieszpory bożonarodzeniowe – na Festiwalu Actus Humanus

GDAŃSK. Wystąpią artyści z Antwerpii na 5. Festiwalu Actus Humanus w Gdańsku 10 grudnia 2015 r. W programie cypryjskie nieszpory bożonarodzeniowe

Czwarty koncert 5. Festiwalu Actus Humanus odbędzie się w czwartek, 10 grudnia 2015 r. o godz. 20 w Kościele św. Jakuba przy ulicy Łagiewniki 63 w Gdańsku. Wystąpią artyści z Antwerpii: Björn Schmelzer – śpiew, kierownictwo artystyczne oraz zespół Graindelavoix w skłądzie: Olalla Alemàn, Razek-François Bitar, Adrian Sîrbu, Marius Peterson, Albert Riera, Tomàs Maxé, Jean-Christophe Brizard, Hassan Boufous.

W programie znajdą się cypryjskie nieszpory bożonarodzeniowe Jeana Hanelle z XV w.

Portret van Bjorn Schmelzer van Graindelavoix
Antwerpen
© Jimmy Kets

Björn Schmelzer

Studiował antropologię i muzykologię. Jest założycielem i dyrektorem artystycznym formacji Graindelavoix, znanej ze studiów nad najdrobniejszymi detalami omszałych repertuarów, które bierze na warsztat, oraz z godzenia pozornych, choć postrzeganych jako fundamentalne, anachronizmów dzielących praktyki różnych epok. Graindelavoix przyciągają artystów ze wszystkich dyscyplin – muzycznych, wizualnych i performatywnych. Tymczasem sam Schmelzer poświęcił wiele czasu badaniom w krajach basenu Morza Śródziemnego – pracował we Włoszech (na Sardynii i Sycylii), w Hiszpanii, Portugalii oraz w Maroku.

Głównym obiektem jego poszukiwań był repertuar wokalny oraz dawne i współczesne praktyki wykonawcze. Dogłębnie poznał szereg średniowiecznych tradycji wokalnych, ich kontynuacje i losy w czasach późniejszych, style ornamentacji oraz logikę wiedzy praktycznej. Studia te łączy ze znajomością innych dyscyplin – antropologii, historii, geografii i etnomuzykologii. Artysta dzięki swej wszechstronności i erudycji jest regularnie zapraszany jako dyrygent, a także wykładowca. Swą rozległą wiedzą dzieli się w rozmaitych publikacjach – esejach i artykułach w czasopismach literackich, specjalistycznych i akademickich, również w wyczerpujących broszurach towarzyszących płytom CD oraz w programach koncertowych.

Obecnie pisze książkę o praktykach wokalnych, opartą na dziesięciu latach doświadczeń z formacją Graindelavoix. Z zespołem tym otrzymał wiele nagród i wyróżnień. W 2011 został pierwszym „Kreatywnym stypendystą muzykologicznym” Festiwalu Muzyki Dawnej w Utrechcie i Ośrodka Nauk Humanistycznych Uniwersytetu tamże. Obok swojej działalności dyrektora Graindelavoix Schmelzer jest autorem szeregu filmów, zarówno fabularnych, jak i dokumentalnych, związanych z projektami swojej formacji. Wśród nich są m.in. produkcje, których jest on zarówno reżyserem, jak i autorem scenariusza: Cesena z Anną Teresą de Keersmaeker, Muntagna Nera z Filipem Jordensem i Janem Van Outryve, Ossuaires z Koenem Broosem i Wimem Scheyltjensem oraz Trabe Dich Thierlein z Margaridą Garcią, Koenem Broosem i Davidem Hernandezem. Jego najnowsze dzieło to przygotowane wspólnie z Koenem Broosem i Margaridą Garcią projekty instalacji audiowizualnych i interdyscyplinarnych The Hospital of Undersized Gestures.

Graindelavoix

To działająca w Antwerpii multidyscyplinarna formacja artystyczna, zafascynowana głosem i genealogią repertuaru wokalnego oraz relacjami zachodzącymi pomiędzy ludzkimi emocjami, historią i miejscem.

Zespół powstał na początku XXI wieku z inicjatywy antropologa i etnomuzykologa Björna Schmelzera i wkrótce potem rozpoczął występy publiczne. Już po swym pierwszym nagraniu – rejestracji utworu Missa Caput Ockeghema dla wytwórni Glossa (2006) – trafił na międzynarodowe sceny. Schmelzer stworzył z Graindelavoix rodzaj afektywnej muzykologii w akcji. Partytura czy zapis nutowy stanowią nierozerwalną część poruszającego się obrazu muzycznego, który nadaje dynamikę spektaklu. Graindelavoix stara się uaktywnić i ucieleśnić zapis nutowy poprzez aktywne jego czytanie.

Artyści wchodzący w skład tej formacji wywodzą się z różnych tradycji i reprezentują szerokie spektrum doświadczeń i stylów artystycznych. Podczas przestawienia ta heterogeniczność nie zanika, lecz uwypukla się jeszcze bardziej. Zespół zbudował sobie reputację pioniera z powodu całkowicie nowego podejścia do repertuaru muzyki dawnej, wykraczając poza wizję podyktowaną wiedzą muzykologiczną czy historyczną, a w konsekwencji oferując śmiałe i często kontrowersyjne interpretacje, których wartość potwierdzają liczne międzynarodowe projekty, rezydencje, wykonania i płyty. Graindelavoix otrzymał wiele nagród: prestiżową Edison Award, dwie Klara Music Award, Caecilia Prize belgijskiej prasy muzycznej oraz kilka nagród międzynarodowych magazynów muzycznych, takich jak „Classica Répertoire”, „Pizzicato” i „Scherzo”.

Graindelavoix występował na Laus Polyphoniae Festival, Berliner Festspiele, Brooklyn Academy of Music, Alkantara Festival oraz Gulbenkian Foundation z Lizbony, festiwalach muzyki dawnej w Utrechcie i Ratyzbonie, Festival de Saintes, Radio France, Avignon Festival, Concertgebouw Amsterdam oraz wielu innych miejscach i festiwalach. W 2014 zespół przygotował współczesną instalację dźwiękową w bazylice św. Serwacego w Maastricht, zatytułowaną Maastricht Cryptonomies, z udziałem Manuela Moty i Margaridy Garcii – muzyków improwizujących. Od 2015 Graindelavoix jest rezydentem Fondation Royaumont pod Paryżem, gdzie wykonuje koncerty i prowadzi kursy mistrzowskie. Zespół otrzymuje także strukturalne wsparcie Wspólnoty Flamandzkiej.

Organizatorami Actus Humanus są: krakowska agencja event-factory oraz Urząd Miasta Gdańsk. Współorganizatorami: Narodowy Instytut Audiowizualny oraz Polskie Radio Program II. Mecenasem wydarzenia jest Gdańska Infrastruktura Wodno-Kanalizacyjna, a do grona partnerów Festiwalu dołączyła w zeszłym roku Energa, jako sponsor strategiczny.

Fot. Materiały prasowe